หมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติ
โดย มหาวิทยาลัยศิลปกร
นักวิจัย : รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร
ติดต่อนักวิจัย : 034- 255808
รายละเอียดเทคโนโลยี :
หมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติ

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้สนับสนุนมหาวิทยาลัยศิลปากร ดำเนินการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติ สำหรับพิมพ์ผ้าไหม ซึ่งหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติที่ได้คือ สีแดงจากครั่ง สีเหลืองจากดอกคำฝอยและยางรง สีน้ำเงินจากคราม และสีดำจากกะลามะพร้าวเผาโดยมีองค์ประกอบอื่นเป็นสารเคมีที่มีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีสมบัติทางกายภาพที่เหมาะสม โดยมีค่าความเป็นกรด-ด่างอยู่ในช่วง 7.24 – 8.72 ค่าความหนืดอยู่ในช่วง 4.56 – 4.73 cPsค่าแรงตึงผิว 33.5 – 36.4 mN/m ขนาดอนุภาคของหมึกสีน้ำเงินและดำต่ำกว่า1 ไมครอน สูตรหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถใช้งานได้กับเครื่องพิมพ์ระบบ Piezoelectric Printing ที่วางขายทั่วไปในประเทศ อาทิ Mimaki, Roland, Mutoh และ Epson เป็นหมึกพิมพ์ฐานน้ำที่ใช้สารสีจากธรรมชาติร้อยละ 100 มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้งานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลจากการพิมพ์สีลงบนผ้าไหม พบว่า หมึกพิมพ์สีดำและสีน้ำเงินซึ่งเป็นหมึกพิมพ์กลุ่มสารสี (pigments) มีความคงทนต่อแสงและความคงทนต่อการซักสูง กล่าวคืออยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม สำหรับหมึกพิมพ์สีแดงและสีเหลืองซึ่งเป็นหมึกพิมพ์กลุ่มสีย้อม (dyes) มีค่าความคงทนต่อแสงระดับพอใช้ถึงดี และค่าความคงทนต่อการซักในระดับพอใช้ อย่างไรก็ตามสามารถเพิ่มค่าความคงทนต่อการซักให้สูงขึ้น 1 ระดับ ด้วยการนำสีย้อมทั้งสองชนิดไปทำการอบไอน้ำ

ในปี2557ได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับชาวบ้าน ได้แก่ กลุ่มทอผ้าไหมบ้านหัวสะพาน และกลุ่มปลูกหม่อนเลี้ยงไหม จังหวัดบุรีรัมย์กลุ่มทอผ้าบ้านอูนหนองไชยวาล และกลุ่มทอผ้าย้อมครามครองวิถี จังหวัดสกลนครกลุ่มทอผ้าคีรีนคร จังหวัดมุกดาหารกลุ่มทอผ้าและแปรรูปบ้านหนองผักตบ จังหวัดนครพนม ซึ่งได้ให้ความรู้ในเรื่องของการสกัดสีธรรมชาติ การผลิตสีผง สารข้นจากธรรมชาติ และการผลิตสีพ่นจากสีธรรมชาติ เพื่อให้ชาวบ้านนำองค์ความรู้ที่ได้ไปต่อยอดจากผลิตภัณฑ์เดิมที่มีอยู่ เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าและเพิ่มรายได้ให้กับชาวบ้าน อีกทั้งมีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าวิธีการดั้งเดิมของกลุ่มชาวบ้านที่สืบทอดต่อกันมานั้นเป็นสีย้อมที่สามารถละลายน้ำได้ เช่น acid dye และ reactive dye ซึ่งก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผู้ใช้
จุดเด่น :
เป็นหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ทสีย้อมธรรมชาติที่คิดค้นขึ้นมาสำหรับพิมพ์ผ้าไหมโดยเฉพาะ โดยการรวบรวมเอาเทคโนโลยีหลากหลายสาขา ทำการวิจัยและพัฒนาจนได้สูตรหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ทที่สามารถใช้งานได้กับเครื่องพิมพ์ระบบ Piezoelectric Printing ที่วางขายทั่วไปใน เช่น Mimaki, Roland, Mutoh และ Epson เป็นหมึกพิมพ์ฐานน้ำที่ใช้สารสีจากธรรมชาติ 100 % มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ข้อมูลเทคโนโลยี
สาขาเทคโนโลยี :
เทคโนโลยีวัสดุ สิ่งทอ และเครื่องประดับ
วิธีการถ่ายทอดเทคโนโลยี :
ให้บริการคำปรึกษา
สถานะผลงานวิจัย :
เทคโนโลยีพร้อมถ่ายทอด
สนใจสอบถามข้อมูล
รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร
โทรศัพท์สำนักงาน : 034- 255808
อีเมล : supanee@su.ac.th
สังกัด/ฝ่าย : มหาวิทยาลัยศิลปกร
หน่วยงาน : 05) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)